Kiedy używać świateł pozycyjnych i czy są obowiązkowe?

Świateł pozycyjnych używa się przede wszystkim podczas postoju lub zatrzymania niewynikającego z ruchu, gdy widoczność jest niedostateczna, a pojazd nie stoi w dobrze oświetlonym miejscu ani poza jezdnią. Muszą być one również włączone w holowanym samochodzie po zmroku lub we mgle. Pamiętaj, że podczas normalnej jazdy same światła pozycyjne nigdy nie zastępują oświetlenia mijania ani świateł do jazdy dziennej.

Odpowiedź na pytanie, jakie oświetlenie włączyć, zależy więc od czterech głównych czynników: czy Twoje auto jedzie, czy stoi, jaki jest powód ewentualnego zatrzymania, z jaką widocznością masz do czynienia i czy samo miejsce parkowania zapewnia dostateczną widoczność pojazdu. Zanim przejdziemy do szczegółowych przepisów i wyjątków, warto przypomnieć sobie, czym są światła pozycyjne pod kątem ich budowy i rozmieszczenia w aucie.

Kiedy używamy świateł pozycyjnych?

Światła pozycyjne należy włączyć głównie podczas postoju, zatrzymania niewynikającego z przepisów ruchu drogowego w warunkach niedostatecznej widoczności oraz w trakcie holowania pojazdu w takim okresie. Ich podstawowym zadaniem jest oznaczenie położenia gabarytów auta dla innych kierowców, a nie oświetlanie drogi przed maską.

Postój i zatrzymanie przy niedostatecznej widoczności

Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierujący pojazdem silnikowym ma obowiązek używania przednich i tylnych świateł pozycyjnych (lub postojowych) podczas postoju albo zatrzymania niewynikającego z warunków ruchu, jeżeli widoczność jest niedostateczna. Przepis ten obejmuje sytuacje takie jak awaryjne zatrzymanie na poboczu w nocy czy postój na ciemnej ulicy.

Warto wyraźnie zaznaczyć, że obowiązek ten nie dotyczy zatrzymania wynikającego bezpośrednio z ruchu. Jeśli stoisz w korku lub oczekujesz przed czerwonym światłem na skrzyżowaniu, Twój samochód cały czas uczestniczy w ruchu. W takiej sytuacji musisz zachować oświetlenie wymagane do jazdy w danych warunkach (najczęściej światła mijania), a nie przełączać się na pozycję.

Holowanie pojazdu przy niedostatecznej widoczności

Przepisy nakładają również obowiązek oświetlenia auta, które uległo awarii i jest ciągnięte przez inny pojazd. Zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym pojazd holowany (z wyjątkiem motocykla) musi być oznaczony z tyłu po lewej stronie trójkątem odblaskowym albo wysyłać żółte sygnały błyskowe, a w okresie niedostatecznej widoczności musi ponadto mieć włączone światła pozycyjne.

Czy pozycyjne wystarczą podczas jazdy?

Nie, same światła pozycyjne nie wystarczą, by legalnie i bezpiecznie poruszać się po drogach. Zgodnie z art. 51 Prawa o ruchu drogowym, kierujący pojazdem jest obowiązany używać podczas jazdy świateł mijania. Ustawodawca przewidział wyjątek od świtu do zmierzchu w warunkach normalnej przejrzystości powietrza, kiedy to kierowcy mogą używać świateł do jazdy dziennej. Nigdzie jednak przepisy nie zezwalają na jazdę drogową wyłącznie na świetlnych „pozycjach”. Aby zgłębić zasady właściwego doboru oświetlenia drogi po zmroku, sprawdź szczegółowo kiedy używać świateł mijania oraz jak wypada zestawienie pozycyjne a mijania i dzienne.

Czy światła pozycyjne są obowiązkowe?

Światła pozycyjne są obowiązkowym wyposażeniem większości samochodów zarejestrowanych w Polsce, jednak sam fakt ich fizycznego posiadania nie narzuca obowiązku włączania oświetlenia w każdej sytuacji na drodze. Zakres wymaganego wyposażenia zależy dodatkowo od kategorii i konstrukcji pojazdu. Należy wyraźnie oddzielić od siebie regulacje techniczne wymagane do homologacji i dopuszczenia pojazdu do ruchu od przepisów sytuacyjnych, które wskazują kierowcy, co ma włączyć w danej minucie na drodze.

Obowiązek posiadania a obowiązek używania

Załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów wprost wymienia przednie i tylne światła pozycyjne wśród obowiązkowych świateł zewnętrznych. Oznacza to, że auto, w którym te lampy są niesprawne lub ich brakuje, nie przejdzie pozytywnie badania technicznego. To, że samochód ma takie żarówki fabrycznie, nie powoduje jednak konieczności ich samodzielnego używania przez cały czas. Warunki użycia podczas jazdy, postoju i holowania określają precyzyjnie przepisy Prawa o ruchu drogowym (m.in. wspomniane wcześniej artykuły 31, 51 i 52).

Czy światła postojowe są obowiązkowe w każdym samochodzie?

Nie, światła postojowe stanowią rozwiązanie opcjonalne i nie są obowiązkowym wyposażeniem każdego samochodu. Wielu kierowców używa tych pojęć zamiennie, co jest błędem. Art. 52 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym pozwala podczas postoju lub odpowiedniego zatrzymania przy niedostatecznej widoczności użyć świateł postojowych zamiast przednich i tylnych świateł pozycyjnych (postojowe świecą często tylko z jednej strony pojazdu). Są one jednak jedynie dopuszczalną alternatywą, o ile producent auta przewidział taką funkcję.

Kiedy światła pozycyjne mogą być wyłączone podczas postoju?

Światła pozycyjne mogą pozostać wyłączone podczas postoju, jeżeli pojazd znajduje się w miejscu oświetlonym w stopniu zapewniającym jego pełną widoczność dla innych uczestników ruchu drogowego, albo gdy został zaparkowany całkowicie poza jezdnią i poboczem. Sama noc czy zmrok nie przesądzają automatycznie o obowiązku włączenia tych żarówek. Kluczowe pozostaje to, gdzie dokładnie zaparkujesz pojazd.

Postój w dostatecznie oświetlonym miejscu

Art. 52 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym pozwala zrezygnować z oświetlenia auta, o ile miejsce zapewnia dobrą widoczność. Pamiętaj jednak, że sama fizyczna obecność latarni na ulicy nie jest jedynym kryterium. Przepis wymaga, aby stopień oświetlenia realnie gwarantował, że nikt w Twoje auto nie uderzy. Jeżeli samochód znajduje się w głębokim zacienieniu pod drzewem, latarnia uległa awarii, albo widoczność drastycznie spada przez gęstą mgłę czy ulewę, sama infrastruktura miejska nie zwalnia Cię z obowiązku użycia pozycyjnych.

Postój poza jezdnią i poboczem

Przepisy pozwalają wyłączyć wszystkie światła pojazdu, gdy znajduje się on całkowicie poza jezdnią i poboczem, na przykład na wyznaczonym parkingu lub prywatnym podjeździe. Wymogi dotyczące oznaczenia postojowego znikają. Wyjątek od tej reguły stanowi wystający poza obrys auta ładunek oraz pojazd szynowy, które nadal trzeba prawidłowo oznakować.

Zatrzymanie w korku lub przed sygnalizatorem

Zatrzymanie się w zatorze drogowym lub oczekiwanie na zielone światło przed sygnalizatorem to sytuacje, do których art. 52 się nie odnosi. Obejmuje on wyłącznie zatrzymanie niewynikające z warunków ani przepisów ruchu (czyli np. awarię, wysadzenie pasażera). W korku cały czas jesteś aktywnym uczestnikiem ruchu, dlatego musisz utrzymać włączone oświetlenie wymagane dla jazdy w danych warunkach (np. światła mijania po zmroku).

Jakie błędy popełniają kierowcy przy światłach pozycyjnych?

Najpoważniejszym błędem kierowców dotyczącym świateł pozycyjnych jest jazda po zmroku lub w złych warunkach pogodowych wyłącznie z włączonymi „pozycjami”. Takie zachowanie nie oświetla odpowiednio drogi przed autem i stanowi naruszenie przepisów. Kolejną pomyłką jest nawykowe zostawianie auta na światłach przez całą noc, bez oceny, czy miejsce zaparkowania i tak nie zapewnia widoczności.

Jazda wyłącznie na światłach pozycyjnych

Pamiętaj, że same światła pozycyjne nie realizują obowiązku określonego w art. 51 ustawy. Choć po zmroku auto oznaczone pozycjami jest częściowo widoczne dla innych, kierowca nic nie widzi. Konstrukcja instalacji elektrycznej w autach powoduje, że po włączeniu świateł mijania, pozycje świecą się razem z nimi. Stanowią one integralną część oświetlenia, ale nigdy nie stanowią dozwolonego, samodzielnego wyboru do jazdy drogowej.

Mylenie świateł pozycyjnych z postojowymi

Kierowcy często używają określenia świateł postojowych w odniesieniu do włączenia podstawowych lamp obrysowych, podczas gdy w rzeczywistości uruchamiają wtedy światła pozycyjne. Pozycyjne i postojowe to pojęcia zbliżone, ale nie zamienne. Ustawa traktuje je jako alternatywy – w trakcie postoju przy niedostatecznej widoczności możesz wybrać, których z nich użyjesz, by odznaczyć auto na drodze. Różnic technicznych jest więcej, dlatego warto sprawdzić zestawienie pozycyjne a światła postojowe.

Jak szybko zdecydować, czy włączyć światła pozycyjne?

Aby szybko i poprawnie zdecydować o włączeniu świateł pozycyjnych, oceń w pierwszej kolejności, czy auto się przemieszcza lub uczestniczy w ruchu drogowym. Następnie zbadaj widoczność na zewnątrz. Podczas jazdy albo stania w korku używaj świateł mijania, a od świtu do zmierzchu w dobrych warunkach także świateł dziennych. Kiedy zaparkujesz obok jezdni w miejscu niezapewniającym widoczności pojazdu, czas na oświetlenie pozycyjne.

Checklista trzech pytań

W razie wątpliwości zbadaj swoją sytuację, odpowiadając na trzy proste pytania:

• Pytanie 1: Co robi Twoje auto? Jedzie, zatrzymało się z powodu ruchu, zaparkowało czy jest holowane? Podczas jazdy lub postoju w korku używaj świateł mijania, a w dzień przy normalnej przejrzystości powietrza lamp dziennych.
• Pytanie 2: Jaka jest widoczność? Czy jest noc, rzęsisty deszcz albo mgła? Gdy parkujesz lub jesteś holowany przy niedostatecznej widoczności, światła pozycyjne stają się kluczowe.
• Pytanie 3: Gdzie stoisz podczas postoju? Czy wybrane miejsce faktycznie zapewnia widoczność auta dla innych uczestników ruchu, czy stoisz całkowicie poza jezdnią i poboczem? Jeśli tak, możesz zgasić światła pozycyjne.

Podsumowując, podczas jakiejkolwiek podróży po drogach publicznych nigdy nie wybieraj świateł pozycyjnych jako jedynego źródła widoczności auta w ruchu. Służą one do precyzyjnego oznaczania pojazdu, gdy jest holowany po zmroku, lub gdy stoi w ryzykownym miejscu o słabej widoczności.